|
İLK ÇAĞDA ELEŞKİRT
Trabzon-AÄŸrı transit karayolları üzerinde yer alan EleÅŸkirt Ä°lçesi köklü bir tarihe sahiptir.EleÅŸkirt ilçesi varlığını en eski Devirlerden beri sürdürmeye devam etmiÅŸtir. Bir çok kültür ve medeniyet eserlerini taşıyan bölgenin tarihi oldukça eskidir. Ä°.Ö 2000'li yıllardan önce kuzeyde küçük Asya'ya gelen Akad'larla Amurru'lar BilindiÄŸi kadarıyla bölgenin ilk sakinleridir.Bunlar daha sonraları Luvi'ler ve Hitit'ler takip etmiÅŸlerdir.Bölgeye daha sonraları Gutiler,Ur devleti.Amurru'lar sahip olmuÅŸlardır.Sonraki yıllarda bölge Hitit'lerle Hurri'ler arasında egemenlik SavaÅŸlarına sahne olmuÅŸtur. Ä°.Ö 1115 yıllarında Karadeniz tarafında gelip Mezopotamya'yı iÅŸkal etmek isteyen MuÅŸki'ler bölgeye egemen olmuÅŸlarsa da egemenlikleri Sami Aramilerinin bölgeyi istila etmesiyle son bulmuÅŸtur. M.Ö.900-600 yılları arasında Urartu'ların hakimiyet alanında kalan EleÅŸkirt Eski Urartu krallığının sayılı kalelerinden biridir.EleÅŸkirt daha sonra Asur'lular hakimiyeti altına girmiÅŸ ve Med'lerle Asur'lular hakimiyeti arasındaki hakimiyet mücadelelerine sahne olmuÅŸtur.O tarihten sonra güney Kafkasya'dan Anadolu'ya girmek isteyen Bütün ordular için geçiÅŸ yeri olan zaman içerisinde o devrin süper güçleri Persler ve Roma (Bizans) imparatorluÄŸu arasında el deÄŸiÅŸtirmiÅŸtir.Ä°.Ö.334 tarihinde büyük Ä°skender'in Çanakkale boÄŸazını geçip Hindistan'a kadar uzanan fetih hareketleri sonucunda EleÅŸkirt de alınmış ve Roma hakimiyeti alanında Helenistik kültüre dahil olarak bazen Romalıların bazen de bölgedeki Ermeni krallıkların hakimiyetinde kalmıştır. HUN TÃœRKLERÄ° DÖNEMÄ°NDEAtlı-göçebe Saka Türk'lerinin DoÄŸu Anadolu'ya gelmeleriyle EleÅŸkirt bölgesi ilk kez Türklerle ve onların hakimiyetleriyle tanışmıştır.Saka Türklerinin Ä°ranlılara yenilmesi ve Sakaların Arsaklı'larla iÅŸbirliÄŸine gitmeleri sonucunda anavatanları DoÄŸubeyazıt-EleÅŸkirt bölgesi olan Küçük Arsaklar devleti kurulur.Bu devirde EleÅŸkirt ovasının adı Bagravand'dır.Ä°:S:60-225 tarihleri arasında Ortaasyadan batıya doÄŸru yayılma amacında olan LuÅŸan orduları da kısa sürelide olsa bölgenin sakinlerinden olmuÅŸtur.395 tarihinden sonra Kafkasları geçerek Anadolu'ya giren Batı Hun'larını doÄŸu bölümü baÅŸbuÄŸlarından Kursık ve Basık'ın EleÅŸkirt'ten geçerek Erzurum üzerinden Fırat ve Karasu havzaları yoluyla Malatya ve Çukurova'yı ele geçirmeleriyle EleÅŸkirt Bölgesi Ä°lk Türk akınlarıyla karşılaÅŸmıştır.398 yılında Roma imparatorluÄŸunu baskı altına alan Hun'lar böylece Anadolu'yu ele geçirmiÅŸlerdir                                                               SELÇUKLULAR DÖNEMÄ°NDE750 yılında itibaren de Abbasi nüfuz sahası içerisine girmiÅŸlerdir.1054 yılında itibaren Türk akınlarıyla KarşılaÅŸan bölge TuÄŸrul Bey ve ÇaÄŸrı Bey'in oÄŸlu Yakuti Bey tarafından Türk idaresi altından alınmıştır.(1064)Anadolu beyliklerinden Saltuklular'ın nüfuz bölgesinde kalan EleÅŸkirt daha sonraları Sökmenliler(AhlatÅŸahlar)'in egemenlik sahasında kalmışlardır                                                             OSMANLILAR DÖNEMÄ°NDEOsmanlı hakimiyetine Yıldırım Beyazıt zamanında giren EleÅŸkirt bölgesi daha sonra Celayir'lilerin eline geçmiÅŸtir.Bundan sonra Ä°lhanlı ve Timurluların saldırılarına maruz kalan bölge Timurlulardan Åžahruh ve Kara Yusuf'un çocukları arasındaki mücadelelere sahne olmuÅŸtur.Karakoyunlu hükümdarı Ä°skender Mirza 1421 tarihinde EleÅŸkirt yakınlarında yapılan savaÅŸta Timurlulardan Åžahruh'u yenmesiyle birlikte bölgedeki Karakoyunlu hakimiyeti pekiÅŸir.EleÅŸkirt Karakoyunlu ve Akkoyunlular'ın hakimiyetinden kaldıktan sonra kısa bir sürede Safevi hakimiyetine geçmiÅŸtir.Ä°mparatorluk devrinde bazen Van çoÄŸunlukla Erzurum eyaletine baÄŸlanan Bayezid sancağı mülhakatından olarak bir ocaklık olarak yönetilmiÅŸtir. Â
|
